RSS  

در خبر ها خواندم که طفل معصومی با تنبیه یک معلم قطع نخاع شده.این خبرچند روزی  نقل مجالس و  محافل بود و خود به گوش خود چیزهایی شنیدم که مپرس مثلا در بانک در مشاجره یک معلم و تحویلدار  هم این موضوع لابلای فحش و بدوبیراه عنوان شد.

هنوز این خبر از داغی این دست آن دست می شد که خبر آمد معلمی فداکار برای نجات جان دانش آموزش فدا شد و دیگر هیچ.حرکت این معلم آب رفته را به جوی برگرداند.

قصد ندارم زیاد موضوعات فوق را حلاجی کنم.اینها بهانه ایست تا در مورد یکی از پرکابردترین ابزارهای یادگیری صحبت کنم:

 چوب ادب

تنبیه(punishment)

تنبیه هم نوعی تقویت است منتهی نه از نوع مقبولش بلکه از نوع آزارنده اش.یعنی اینکه برای تضعیف پاسخ(response) از آن استفاده می شود و به عبارت عامیانه تر یعنی اینکه: نکن پدر سوخته.مثلا اگر بچه ای بعد از یاد گرفتن نقاشی دور از چشم بابا و مامان با ماژیک بیفتد به جان در و دیوار (پاسخ نامطلوب)اگر به او پشت دستی بزنید(تنبیه)خواهد آموخت که دیگه با دیوار مردم هوس نقاش شدن نکند.موش ها هم که یاد گرفتند از یک راه در داخل ماز عبور کنند .با دریافت شوک الکتریی(تنبیه)یاد گرفتند که از این راه نروند بلکه از آن راه بروند.

گر چه تنبیه موجب بازداری از رفتار نامطلوب می شود اما عوارضی نیز دارد:

1.  تنبیه به اندازه پاداش آگاهی نمی دهد.
به آم می گوید نکن اما نمی گوید چه بکن.بنابر این ممکن است که ما آن کار بدتر را بکنیم.

2.  تنبیه عوارضی دارد نظیر ترس و تنفر از تنبیه کننده(پدر مادر معلم و یا کارفرما)و موقعیت تنبیه (خانه مدرسه و محل کار)

3.  تنبیه شدید یا دردناک ممکن است باعث رفتار پرخاشگرانه شود که به مراتب از رفتار نامطلوب وخیم تر است

ای کشته که کشتی که چنین کشته شدی زار

تا باز که او را بکشد آنکه ترا کشت.

اینها را نگفتم که فکر کنید تنبیه در همه موارد خوب نیست و بچه هایی لوس و ننر و بی ادب تحویل جامعه دهید.تنبیه در جای خودش می تواند مثبت هم باشد.

به قول معروف :

چوب معلم گل

هر کی نخوره خل

 اما به شرطها و شروطها

اول اینکه شدید نباشد.مثلا با دو انگشت و به ارتفاه 20 سانت به پشت دست بزنید نه اینکه مثل ربرتو کارلوس دور خیز کنید و ضربه بزنید.چون کار ما عقده گشایی نیست.یاد دهی است.

دوم اینکه پیگیری وجود داشته باشد .یعنی اینکه یکی دو خط  در میان نباشد.

سوم اینکه  بلافاصله بعد از پاسخ نامطلوب ارائه شود.نندازیمش برای بعدها  مثلا سر غذا.

چهارم اینکه جلوی جمع نباشد.

پنجم اینکه پاسخ جایگزین ارائه شود.بایستی اگر می گوییم این کار را نکن همچنین  بعدش بگوییم چه بکن.

یادمان باشد تنبیه زمانی به کار می آید که راه حل های دیگر جواب نداده باشند(مثل تقویت مثبت و پاداش) و یا امکان اجرای راه حل دیگری را  نداشته باشیم،چرا که :

درس معلم ار بود زمزمه محبتی

جمعه به مکتب آورد طفل گریز پای را

برداشتی آزاد از زمینه روان شناسی